Ο Ανάβατος είναι χωριό της κεντρικής Χίου, ανήκει στο δήμο Ομηρούπολης, απέχει 22 χιλιόμετρα από την πόλη και 6 χιλιόμετρα από τα Αυγώνυμα, και βρίσκεται σε υψόμετρο 500 μέτρων.
Το χωριό πιθανότατα χτίστηκε για άμυνα, ως μια θέση για τις γυμνές δυτικές ακτές του νησιού. Δεν είναι τόσο παλαιό όπως τα μεσαιωνικά χωριά της νότιας Χίου. Έφτασε σε σημείο ακμής στα χρόνια που ακολούθησαν μετά την τουρκική κατοχή.
Ο Ανάβατος έχει χτιστεί σε ένα κωνικό βράχο 450 μέτρων πάνω από τη θάλασσα, με απόκρημνες προς τα νότια και δυτικά και με μια μόνο πρόσβαση προς βόρεια.
Οι άνθρωποι επωφελήθηκαν από τη φυσική οχύρωση αυτού του βράχου και το ενδυνάμωσαν με έναν κυκλικό τοίχο που περιλαμβάνει τα σπίτια που φαίνεται να είναι συγκολλημένα το ένα με το άλλο. Μαζί με το βράχο, το χωριό διαμορφώνει την αμυντική περίμετρο του κάστρου. Τα 400 σπίτια μέσα από τα τείχη ήταν στενά και κατασκευασμένα από γκρι πέτρα με επίπεδες ξύλινες σκεπές, χαμηλές πόρτες, μικροσκοπικά κυρτά παράθυρα και ξύλινες βεράντες.
Το χωριό εγκαταλείφθηκε μετά τις φοβερές σφαγές του 1822 και σήμερα αποτελεί εθνικό μνημείο για όλους τους Χιώτες αλλά και τους Έλληνες γενικότερα.
Αν και ο Ανάβατος σήμερα είναι εγκαταλελειμμένος, διατηρείται ένας σημαντικός αριθμός σπιτιών όπως επίσης και το θαυμάσιο κτίριο των τριών ορόφων, όπου στεγάζονταν το ελαιοτριβείο, το Σχολείο και η εκκλησία του Ταξιάρχη και της Παρθένου Μαρίας.
Ο επισκέπτης μπορεί να φθάσει στον Ανάβατο σε 45 λεπτά ακολουθώντας μια εξαιρετική διαδρομή που συνδέει το ομώνυμο χωριό με την πόλη της Χίου. Υπάρχει επίσης μονοπάτι που προσφέρεται για ανάβαση στο δάσος που ξεκινάει από το βουνό Προβατάς και οδηγεί στον Ανάβατο.
Το καλοκαίρι ο Ανάβατος αποτελεί ιδανικό προορισμό για περιπάτους στα γραφικά πέτρινα σοκάκια του ή για καφέ και φαγητό στην πλατεία του χωριού.Anavatos, 16 Km from town, is an exception. It has no defense tower and is not mentioned in Genoese sources of information. The village was probably built for defense, as an outlook post over the bare western shores of the island. It is not as old as the medieval villages of southern Chios, it peaked during the later years of the Turkish occupation.
The village of Anavatos is built on a conical cliff 450 meters above the sea, with steep sides to the south and west, and with only a single access to the north. The people took advantage of the natural fortification of this cliff, and strengthened it with a circular wall surrounding the houses that seem to be glued, one to the other. Together with the cliff, the village made up the defensive perimeter of the fortress.
The 400 houses inside the walls were narrow, and built of gray stone with flat wooden roofs, low doors, tiny arched windows and wooden terraces.
The village was abandoned after the horrible slaughters of 1822 and in our days it is a national Monument for all the Chians and Greeks. Although Anavatos is deserted today, as most of the villages of northern Chios, a considerable number of houses still stand, as well as the wonderful “three storey” building where the olive press was housed, the School, the church of Taxiarchi and the Virgin Mary. The site is a unique picture of a ghost town in a wild, imaginative, impressive environment. One can get to Anavatos in 45 minutes following a wonderful road which connects Anavatos with the Town of Chios. There is also a climbing path in the forest which starts from “Provatas” mountain and leads to Anavatos.